Hormony

Hormony tarczycy

Hormony tarczycy odgrywają kluczową rolę w regulacji metabolizmu organizmu. Są niezbędne w leczeniu niedoczynności tarczycy, gdy gruczoł tarczowy nie produkuje wystarczającej ilości hormonów naturalnych.

Zastosowanie w niedoczynności tarczycy

Preparaty hormonów tarczycy stosuje się jako terapię substytucyjną u pacjentów z niedoczynnością tarczycy. Leczenie ma na celu przywrócenie prawidłowego poziomu hormonów w organizmie i normalizację funkcji metabolicznych.

Dostępne preparaty

• Euthyrox - syntetyczna lewotyroksyna
• Letrox - preparat lewotyroksyny sodu
• Thyrozol - tiamazol w leczeniu nadczynności

Dawkowanie preparatów wymaga indywidualnego dostosowania i regularnego monitorowania poziomu TSH. Leki te mogą wykazywać interakcje z preparatami żelaza, wapniem oraz niektórymi antybiotykami, dlatego konieczne jest zachowanie odpowiednich odstępów czasowych między ich przyjmowaniem.

Hormony płciowe żeńskie

Hormony płciowe żeńskie, w tym estrogeny i progestageny, są niezbędne w terapii hormonalnej kobiet w różnych okresach życia. Odgrywają kluczową rolę w regulacji cyklu menstruacyjnego oraz łagodzeniu objawów menopauzy.

Zastosowanie w menopauzie

Terapia hormonalna zastępcza pomaga w łagodzeniu uciążliwych objawów menopauzy, takich jak uderzenia gorąca, pocenie się, zaburzenia snu czy wahania nastroju. Dostępne preparaty to między innymi Estrofem, Femoston oraz Angeliq.

Antykoncepcja hormonalna

Hormonalne metody antykoncepcji wykorzystują kombinacje estrogenów i progestagenów do zapobiegania ciąży. Preparaty te wymagają regularnego przyjmowania zgodnie z zaleceniami lekarza.

Działania niepożądane i przeciwwskazania

• Zwiększone ryzyko zakrzepicy żylnej
• Nudności i zawroty głowy
• Przeciwwskazania: ciąża, nowotwory hormonozależne
• Choroby wątroby w wywiadzie

Regulacja cyklu menstruacyjnego za pomocą preparatów hormonalnych wymaga ścisłego przestrzegania zaleceń lekarskich oraz regularnych kontroli ginekologicznych.

Hormony płciowe męskie

Testosteron odgrywa kluczową rolę w leczeniu hipogonadyzmu męskiego, stanu charakteryzującego się niedoborem tego hormonu. Pacjenci z hipogonadyzmem mogą doświadczać obniżonego libido, zmniejszenia masy mięśniowej, zmęczenia oraz zaburzeń nastroju.

Dostępne formy aplikacji

• Żele - Testogel, Androgel do codziennego stosowania na skórę
• Plastry transdermalne zapewniające stałe uwalnianie hormonu
• Zastrzyki długodziałające - Nebido podawane co 10-14 tygodni

Terapia testosteronem skutecznie poprawia libido i sprzyja budowie masy mięśniowej. Podczas leczenia konieczne jest regularne monitorowanie poziomu hemoglobiny, ponieważ testosteron może zwiększać produkcję czerwonych krwinek. Bezwzględnym przeciwwskazaniem do stosowania preparatów testosteronu są nowotwory prostaty oraz podejrzenie ich wystąpienia. Przed rozpoczęciem terapii wymagane jest dokładne badanie urologiczne.

Insulina i hormony trzustki

Insulina stanowi podstawę leczenia cukrzycy, szczególnie typu 1, gdzie trzustka nie produkuje wystarczającej ilości tego hormonu. W cukrzycy typu 2 insulina jest stosowana, gdy inne metody leczenia okazują się niewystarczające.

Rodzaje preparatów insulinowych

• Insuliny krótkodziałające: Actrapid, Humalog, NovoRapid
• Insuliny długodziałające: Lantus, Levemir
• Insuliny mieszane o działaniu pośrednim

Prawidłowa technika podawania obejmuje rotację miejsc wstrzyknięć oraz użycie odpowiednich igieł. Insulina wymaga przechowywania w temperaturze 2-8°C. Kalkulacja dawek zależy od poziomu glikemii, spożywanych posiłków oraz aktywności fizycznej. Pacjenci muszą regularnie monitorować poziom cukru we krwi i rozpoznawać objawy hipoglikemii: drżenie rąk, pocenie się, uczucie głodu, zawroty głowy. W przypadku hipoglikemii należy natychmiast podać szybkowiązywalny cukier.

Kortykosteroidy

Kortykosteroidy to syntetyczne analogi hormonów wytwarzanych przez korę nadnerczy, które odgrywają kluczową rolę w leczeniu wielu stanów chorobowych. Ich głównym mechanizmem działania jest silny efekt przeciwzapalny oraz immunosupresyjny, który pozwala na skuteczne kontrolowanie procesów autoimmunologicznych i nadmiernych reakcji zapalnych w organizmie.

Preparaty i zastosowania

Do najczęściej stosowanych kortykosteroidów należą:

• Prednison - standardowy preparat w terapii przeciwzapalnej
• Hydrocortison - stosowany w terapii substytucyjnej
• Dexametazon - o najsilniejszym działaniu przeciwzapalnym

Kortykosteroidy znajdują szerokie zastosowanie w leczeniu chorób autoimmunologicznych, takich jak reumatoidalne zapaleniestawów, toczeń rumieniowaty układowy czy astma oskrzelowa. W przypadku niewydolności nadnerczy pełnią funkcję terapii substytucyjnej, uzupełniając niedobór naturalnych hormonów. Istotne jest stopniowe odstawianie po długotrwałej terapii oraz monitorowanie działań niepożądanych, szczególnie przy długoterminowym stosowaniu.

Hormony wzrostu i inne

Somatotropina, znana jako hormon wzrostu, stanowi podstawę terapii w przypadkach niedoborów wzrostu u dzieci oraz dorosłych z niedoborem tego hormonu. Nowoczesne preparaty rekombinowanych hormonów wzrostu, takie jak Genotropin czy Norditropin, umożliwiają skuteczną korekcję zaburzeń rozwoju i poprawę jakości życia pacjentów.

Specjalistyczne zastosowania hormonalne

W endokrynologii stosuje się również inne istotne hormony:

• Wazopresyna w leczeniu moczówki prostej
• Hormony przytarczyc w niedoborach wapnia i zaburzeniach gospodarki fosforanowo-wapniowej
• Specjalistyczne preparaty hormonalne w rzadkich chorobach endokrynnych

Preparaty hormonalne wymagają szczególnych warunków przechowywania, często w kontrolowanej temperaturze, oraz ścisłego przestrzegania zaleceń dotyczących dawkowania i monitorowania stężeń we krwi. Terapia hormonalna powinna być prowadzona pod ścisłym nadzorem specjalisty endokrynologa.